Thời đại điện thoại 'rập khuôn'

Dạo qua các cửa hàng bán lẻ điện thoại, nhiều mẫu smartphone vỏ nhôm, viền kính lấp lánh được trưng bày. Tuy trang nhã nhưng nó không mang đến cảm xúc và thiết kế rập khuôn đến đáng buồn. Thật vậy, điện thoại đang ngày càng trở nên khó để nhận diện. Các thiết bị giống nhau đến nổi nếu che logo, người dùng khó lòng phân biệt hay nhớ tên chúng.

Từ các hãng điện thoại lớn đến những thương hiệu nhỏ, đa số đều sử dụng một kiểu thiết kế trong nhiều năm hoặc dòng sản phẩm khác nhau. Điều này làm giảm chi phí sản xuất, nhưng rõ ràng, hệ quả cho thấy rằng các hãng công nghệ đang cạn kiệt ý tưởng và lười sáng tạo.

Quá khứ bùng nổ, đầy sáng tạo

Vào khoảng 2 thập kỷ trước, thời đại Nokia còn chiếm lĩnh thị trường di động. Ông lớn Phần Lan đã mang đến rất nhiều bất ngờ.

Ví dụ, vào năm 2024, model N Gage mang hình dáng của chiếc máy chơi game khiến người dùng cảm thấy mới mẻ. Hay đến năm 2003, hãng mang đến điện thoại 7600 hình chiếc lá. Mẫu Nokia N90 (2005) cũng mang trong mình thiết kế độc đáo nhờ màn hình xoay 270 độ. Người dùng dễ dàng cầm điện thoại và sử dụng nó như máy quay phim.

Đến thời kỳ 2009, khi điện thoại màn hình cảm ứng đa điểm manh nha xuất hiện, mỗi năm, người dùng lại được tiếp cận với những sản phẩm với thiết kế đi kèm tính năng rất thú vị. Vào năm năm 2015, LG G Flex 2 sở hữu màn hình cong và mặt lưng tự động "lành lại" khi xuất hiện các vết xước nhỏ.

Tháng 5/2016, Sharp trình làng smartphone RoBoHoN sử dụng thiết kế giống robot cỡ nhỏ. Không chỉ đảm nhiệm vai trò của điện thoại, thiết bị này còn có khả năng di chuyển, tự đứng dậy khi đang nằm trên mặt phẳng và lắc lư theo điệu nhạc.

Chưa hết, dù Project Ara (Google) với điện thoại dạng module đã thất bại nhưng nó vẫn mang đến nguồn cảm hứng và là gió mới cho thị trường smartphone đang dần bão hòa.

Vì vậy, mặc dù phần cứng không quá ấn tượng nhưng các hãng feature phone đều có cho mình những lối thiết kế riêng, không rập khuôn. Đặc biệt, nhìn vào mỗi mẫu thiết kế hay điện thoại, người dùng đều dễ dàng nhận biết sản phẩm đó thuộc hãng nào, tên gì.

Thời đại bão hòa, thiết kế ít phá cách

Hiện nay, khi nhìn vào phân khúc tầm trung và giá rẻ của Android, người dùng dễ dàng bị ngợp bởi hàng loạt smartphone của Huawei, Xiaomi, OPPO, Redmi, realme, OnePlus… Chúng gần như giống nhau cả về mặt lưng, vị trí đặt camera selfie hay kích thước màn hình.

Cụ thể, 3 model vivo V5 Plus, OPPO F3 và Vivo 5s quá giống nhau về kiểu dáng. Xiaomi 13 Ultra, vivo X90 Pro và OPPO Find X6 Pro đều có cụm camera hình tròn lớn ở mặt lưng. Hay như Redmi 12 và realme C53 không khác gì iPhone bản rẻ tiền hơn.

Nguyên nhân, bởi hầu hết mẫu điện thoại Android phổ biến đều đến từ lò BBK Electronics (Trung Quốc) hay có sự kết hợp với đơn vị bên thứ 3 như Porsche Design. Việc sử dụng chung khuôn mẫu thiết kế sẽ giúp các hãng trên giảm mạnh chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), sản xuất.

Bên cạnh đó, sau khi Tim Cook ngồi vào vị trí CEO Apple, iPhone cũng dần trở nên nhàm chán về thiết kế. Nhà Táo chỉ chỉnh sửa vài điểm nhỏ trên các model iPhone mới và bán chúng. Gần như từ iPhone 11 series đến dòng iPhone 15, người dùng không thể phân biệt nếu chỉ nhìn lướt qua. 

Hoặc như Samsung, ông lớn Hàn Quốc cũng gây mất lòng phần lớn người dùng vì các model tầm trung và giá rẻ gần như không đổi về mặt kiểu dáng trong nhiều năm. Chưa kể, hãng giữ nguyên phong cách thiết kế cho cả model cao cấp, ví dụ Galaxy S22 Ultra và S23 Ultra (có thể đến S24 Ultra) quá giống nhau.

Tuy nhiên, vẫn còn vài ngôi sao khác biệt hiếm hoi như Xiaomi 12S Ultra Concept với ống kính rời, điện thoại gập Galaxy Z Fold/ Z Flip hay smartphone cuộn OPPO X 2021. Dù vậy, các sản phẩm này thường chỉ dùng lại ở mức thử nghiệm hoặc chưa được nhiều người dùng đón nhận bởi những lo lắng về giá bán, chi phí sửa chữa hay độ bền.

Có lẽ, điện thoại ngày nay (smartphone) về cơ bản chỉ còn khung viền bao lấy màn hình và viên pin, không còn chỗ cho những thay đổi đặc biệt. Người dùng cũng chỉ thích các tính năng cao cấp mà họ đã quen thuộc hoặc mong muốn từ hãng khác.

Do đó, nhà sản xuất quyết định chọn phương án an toàn - rập khuôn hoặc sao chép đối thủ. Hãng tái sử dụng công thức cũ, nâng cấp ít về RAM, bộ nhớ hay camera nhằm thu về lợi nhuận ổn định. Đây là cũng là lý do khiến smartphone hiện nay trở nên quá nhàm chán và ít sáng tạo so với 10 hay 20 năm trở về trước.

Tuy người dùng sẽ hưởng lợi vì thiết bị hiệu năng cao có giá rẻ hơn nhưng nhìn về bức tranh tổng thể, đây là dấu hiệu đáng buồn cho thị trường điện thoại hiện nay và tương lai.